Ngày 24/2/2014, Chính phủ đã ký Quyết định số 284/QĐ-TTg lấy ngày 21/4 hàng năm là Ngày Sách Việt Nam. Việc chọn ngày 21/4 là ngày Sách Việt Nam có ý nghĩa rất quan trọng, là thời điểm ra mắt cuốn sách đầu tiên của Việt Nam là cuốn “Đường Kách mệnh” (21/4/1927) của Chủ tịch Hồ Chí Minh - tác phẩm đầu tiên bằng tiếng Việt được in bởi những người thợ in Việt Nam. Việc chọn ngày Sách Việt Nam gắn với một tác phẩm nổi tiếng của Người sẽ có ý nghĩa văn hóa sâu sắc.

Năm 2021, Ngày sách Việt Nam được đổi tên là Ngày sách và Văn hóa đọc Việt Nam tại Quyết định số 1862/QĐ-TTg ngày 04 tháng 11 năm 2021 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam. Ngày sách và Văn hóa đọc Việt Nam được tổ chức hằng năm nhằm khuyến khích và phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng, nâng cao nhận thức của nhân dân về ý nghĩa to lớn và tầm quan trọng của việc đọc sách đối với việc phát triển kiến thức, kỹ năng và phát triển tư duy, giáo dục và phát triển bản thân.

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ và thói quen đọc sách truyền thống đang dần bị thay thế bởi các hình thức tiếp cận thông tin hiện đại, việc tôn vinh giá trị của sách và văn hóa đọc ngày càng trở nên cấp thiết. Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21/4) là một dịp quan trọng không chỉ để khơi dậy tình yêu sách trong cộng đồng mà còn giúp nâng cao nhận thức xã hội về vai trò của sách đối với sự phát triển trí tuệ, đạo đức và văn hóa con người.

Mục tiêu chính của Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21/4), đó là: khuyến khích và phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng; tôn vinh những người tham gia sưu tầm, sáng tác, xuất bản, phát hành, lưu giữ sách; nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành và toàn xã hội trong việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc.

Sách không chỉ là kho tàng tri thức nhân loại, mà còn là người bạn đồng hành trong hành trình hình thành và phát triển nhân cách. Mỗi cuốn sách đều chứa đựng một phần lịch sử, văn hóa, đạo đức, tư tưởng của con người ở từng giai đoạn phát triển. Thông qua việc đọc sách, giúp cho con người rèn luyện tư duy được phản biện, khả năng phân tích và kỹ năng giải quyết vấn đề một cách logic và nhân văn hơn.

Trong thời đại công nghiệp 4.0, giới trẻ có nhiều phương tiện để tiếp cận thông tin, tuy nhiên điều này cũng khiến thói quen đọc sách giấy bị mai một. Theo nhiều khảo sát gần đây, thời gian trung bình dành cho đọc sách truyền thống của người Việt là rất thấp so với nhiều quốc gia khác trong khu vực. Thay vào đó, giới trẻ dành nhiều thời gian cho mạng xã hội, các nền tảng giải trí trực tuyến. Tình trạng “ngại đọc - lười tư duy - thích xem tóm tắt” đang dần trở nên phổ biến. Điều này dẫn đến hệ quả là tư duy nông cạn, thiếu chiều sâu, khả năng phân tích kém và dễ bị dẫn dắt bởi các luồng thông tin thiếu kiểm chứng.

Nhằm tiếp tục phát huy giá trị của sách và lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành văn bản hướng dẫn các cơ sở giáo dục trên cả nước tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 năm 2026.

Theo đó, các hoạt động được triển khai với mục tiêu đẩy mạnh phong trào đọc sách trong học sinh, sinh viên, giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục; xây dựng thói quen đọc sách, phát triển văn hóa đọc trong nhà trường, góp phần nâng cao phẩm chất, năng lực người học. Đồng thời, tăng cường vai trò của thư viện trường học, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong việc tiếp cận tri thức.

Nội dung hoạt động tập trung vào nhiều giải pháp thiết thực như: tổ chức các hoạt động đọc sách gắn với chương trình giáo dục; khuyến khích người học viết cảm nhận, thảo luận và triển khai các dự án học tập từ sách; hướng dẫn kỹ năng tìm kiếm, khai thác và sử dụng thông tin trong môi trường số. Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục chú trọng phát triển thư viện số, khai thác học liệu mở và ứng dụng các công cụ hỗ trợ đọc sách hiện đại.

Các hoạt động tại thư viện trường học cũng được đa dạng hóa thông qua tổ chức sinh hoạt chuyên đề, hoạt động nhóm, chia sẻ sách hay, kết hợp giáo dục kỹ năng sống. Phong trào xây dựng “góc đọc thân thiện” tiếp tục được đẩy mạnh, khuyến khích sự tham gia của gia đình và cộng đồng trong việc tạo dựng môi trường đọc tích cực cho học sinh, sinh viên.

Đặc biệt, nhiều mô hình và hoạt động khuyến đọc sáng tạo được khuyến khích triển khai như: ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ đọc sách, xây dựng “thư viện số”, “tủ sách thông minh”, tổ chức các không gian đọc mở, hiện đại. Công tác truyền thông cũng được chú trọng với nhiều hình thức đa dạng, kết hợp trực tiếp và trên nền tảng số nhằm lan tỏa thông điệp về vai trò, ý nghĩa của văn hóa đọc trong xã hội.

Thông qua các hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2026, ngành giáo dục hướng tới mục tiêu xây dựng xã hội học tập, thúc đẩy tinh thần tự học, học tập suốt đời và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh chuyển đổi số.

Hưởng ứng ngày sách và văn hóa đọc năm 2026, UBND tỉnh cũng có kế hoạch tổ chức Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 năm 2026 trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp với nhiều nội dung và thông điệp sâu sắc gắn với chủ đề: “Sách - Tri thức - Khát vọng phát triển đất nước”.

Các hoạt động diễn ra từ ngày 14/4/2026 đến ngày 02/5/2026 (trọng tâm từ ngày 14/4/2026 đến ngày 21/4/2026) do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì.

Trong đó có buổi nói chuyện Chuyên đề về Ngày Sách và Văn hóa đọc vào lúc 15 giờ 30 phút, ngày 16/4/2026, tại Thư viện tỉnh (Trụ sở chính: Số 01, Tết Mậu Thân, phường Đạo Thạnh, tỉnh Đồng Tháp).

Dịp này, Trường ĐH Tiền Giang cũng huy động các bạn sinh viên cùng tham gia chương trình. Ngoài ra Đoàn thanh niên, Hội sinh viên nhà trường cũng tổ chức các hoạt động thiết thực nhằm hưởng ứng ngày sách và văn hóa đọc Việt Nam. Tại Thư viện Trường, Trung tâm thông tin thư viện cũng tổ chức trưng bày và giới thiệu những cuốn sách hay, ý nghĩa giúp các bạn sinh viên dễ dàng tiếp cận được với nguồn tri thức khổng lồ của nhân loại.

Nói đến ngày sách và văn hóa đọc Việt Nam, chúng ta không thể không nhắc đến ngày Sách và bản quyền thế giới 23/4.

Ngày Sách và Bản quyền Thế giới (World Book and Copyright Day) được tổ chức vào ngày 23/4 hàng năm bởi UNESCO từ năm 1995, nhằm tôn vinh văn hóa đọc, tác giả và bản quyền tác phẩm. Ngày này tôn vinh sách, khuyến khích đọc, và bảo vệ quyền tác giả, thường bắt nguồn từ truyền thống tặng sách kèm hoa hồng ở Catalonia, Tây Ban Nha.

UNESCO chọn ngày 23/4 bởi đây là ngày mà một số nhà văn nổi tiếng như William Shakespeare, Miguel de Cervantes và Inca Garcilaso de la Vega qua đời.

Việc dành riêng ngày này để tôn vinh những đóng góp của các nhà văn này là cách tốt nhất để ghi nhận cống hiến của họ đối với ngành văn học thế giới, cũng như khuyến khích đọc sách và gieo mầm yêu thích sách trong cộng đồng.

Cùng với ngày 21/4 và 23/4, từng địa phương, nhiều trường học đã sáng tạo tổ chức nhiều hoạt động theo cách riêng nhằm phát huy giá trị của sách, của văn hóa đọc trong hệ thống cơ sở giáo dục và đào tạo; góp phần xây dựng đời sống văn hóa tinh thần, phát huy những giá trị đạo đức và truyền thống hiếu học của dân tộc Việt Nam.

BBT